23.
Mü'mimun Suresi
(Mekke'de nazil olmuştur ve 118 ayettir.
Özellikle ilk âyetlerinde
kurtuluşa eren mü’minlerin ibadetlerinden, ahlâki
yaşayışlarından ve nail olacakları uhrevî nimetlerden bahsedildiği için sure
«el-Mü'minûn» adını almıştır. Nitekim Abdullah b.
Abbas'tan rivayet edilen bir hadiste Hz. Peygamber (s.a.a), bu âyetlerin
inişinden sonra, «Bana on âyet indi ki, durumu bunlara uyan cennete gidecektir»
buyurmuş ve bu surenin ilk on âyetini okumuştur.)
Rahman ve Rahim olan
Allah'ın Adıyla
1-
Mü’minler gerçekten kurtuluşa
ermiştir.
2-
Onlar namazlarında huşu içinde
olanlardır.
3-
Onlar, tümüyle boş şeylerden yüz
çevirenlerdir.
4-
Onlar, zekâtı ifa
edenlerdir.
5-
Ve onlar ırzlarını
koruyanlardır.
6-
Ancak eşleri veya sağ ellerinin
mâlik olduğu
cariyeleri müstesna. Çünkü onlar, (bu
halde)
kınanılmış
değillerdir.
7-
Fakat kim bundan ötesini
ararsa, artık onlar sınırı çiğneyenlerdir.
8-
(Yine) Onlar, emanetlerine ve
ahitlerine riayet edenlerdir.
9-
Onlar, namazlarını da
(titizlikle) gözetenlerdir.
10-
İşte (yeryüzünün hâkimiyetine ve
ahiretin nimetlerine) varis olacak
onlardır.
11-
(Evet) Firdevs'e vâris olan bu
kimseler, orada
ebedî kalıcıdırlar.
12-
Şüphesiz biz insanı, süzme bir
çamurdan yarattık.
13-
Sonra onu bir su damlası olarak,
sağlam bir yere (rahme) yerleştirdik.
14-
Sonra o su damlasını, kan
pıhtısı (embriyo)
olarak
yarattık; ardından o kan pıhtısını bir çiğnem et parçası olarak yarattık; daha
sonra o bir çiğnem
et parçasını kemik olarak yarattık; böylece kemiklere de et giydirdik;
sonra (ruh
üfürerek) onu
apayrı bir yaratık olarak inşa ettik. Yaratıcıların en güzeli olan Allah, pek de yücedir.
15-
Sonra bunun ardından siz
gerçekten ölecek olanlarsınız.
16-
Sonra siz gerçekten kıyamet
günü diriltileceksiniz.
17-
Şüphesiz biz sizin üstünüzde
yedi yol (gök) yarattık; biz yaratıktan
gafiller değiliz.
18-
Biz gökten belli bir miktarda
su indirdik ve onu yeryüzünde durdurduk; şüphesiz biz onu (kurutup) giderme gücüne de sahibiz.
19-
Böylelikle, bununla size
hurma bahçeleri ve üzüm bağları meydana
getirdik. İçlerinde çok sayıda
yemişler vardır, sizler onlardan yemektesiniz.
20-
Tur-i Sina'da yiyenlere yağ ve
katık olarak yetişen bir ağaç da
(zeytin de
var ettik).
21-
Gerçekten hayvanlarda da sizin
için bir ibret vardır; karınlarının içinde olanlardan size içirmekteyiz ve
onlarda sizin için daha birçok yararlar var. Sizler onlardan
yemektesiniz.
22-
Onların üzerinde ve gemilerde
taşınmaktasınız.
23- Şüphesiz biz Nuh'u kendi
kavmine (peygamber
olarak) gönderdik. Böylece kavmine
dedi ki: «Ey Kavmim! Allah'a kulluk edin. Onun dışında sizin başka bir ilahınız
yoktur, yine de sakınmayacak mısınız?»
24- Bunun üzerine, kavminden küfre
sapmış önde
gelenleri, «Bu, sizin benzeriniz olan bir beşerden başkası
değildir. Size
karşı üstünlük elde etmek istiyor. Eğer Allah
(öne sürdüklerini) dilemiş olsaydı, muhakkak melekler indirirdi. Hem biz geçmiş babalarımızdan da bunu
işitmiş değiliz» dediler.
25- «O, kendisinde delilik bulunan
bir adamdan başkası değildir, onu belli bir
süre gözetleyin.»
26- «Rabbim!» dedi (Nuh). «Beni yalanlamalarına karşılık, bana
yardım et.»
27- Böylelikle biz ona, «Gözlerimiz
(gözetimimiz)
altında ve
vahyimizle gemi yap. Nitekim bizim emrimiz
gelip de tandır
kaynamaya (her
yandan sular fışkırmaya) başlayınca, her (tür
hayvandan) ikişer çift ile (içlerinden)
aleyhlerine söz
geçmiş (azap
yazılmış) kimse
hariç aileni de alıp (geminin) içine koy; zulmedenler
konusunda bana
hitapta bulunma, çünkü onlar boğulacaklardır» diye vahyettik.
28- «Böylece sen, beraberinde
olanlarla gemiye
bindiğin zaman de ki: «Bizi o zulmeden
kavimden kurtaran Allah'a
hamdolsun.»
29- Ve de ki: «Rabbim! Beni
bereketli bir
konakta indir, sen konuklayanların en
hayırlısısın.»
30- Hiç şüphesiz bunda ayetler
vardır ve biz
gerçekten deneyenleriz.
31- Sonra onların ardından başka
nesiller var ettik.
32- Onlara da kendi içlerinden,
«Allah'a
ibadet edin. O'nun dışında sizin başka
ilahınız yoktur, yine de sakınmayacak mısınız?» (desin)
diye bir
peygamber gönderdik.
33- Kendi kavminden, küfre sapıp da
ahirete kavuşmayı yalanlayan ve kendilerine, dünya hayatında refah verdiğimiz önde gelenleri dedi ki: «Bu, sizin
benzeriniz olan bir beşerden başkası
değildir, kendisi de sizin
yediklerinizden yemekte ve
içtiklerinizden içmektedir.»
34- «Eğer sizin benzeriniz olan bir
beşere boyun
eğecek olursanız, şüphesiz siz hüsrana uğrayanlar olursunuz.»
35- «O, siz öldüğünüz, toprak ve
kemik haline
geldiğiniz zaman, sizin mutlaka (yeniden
diriltilip) çıkarılacağınızı mı
vaat ediyor ?»
36- «Uzaktır size vaat edilen
(öldükten
sonra
yeniden dirilmek; evet gerçek olmaktan) çok uzak!»
37- «O (bütün gerçek),
bizim
yalnızca (yaşamakta olduğumuz bu) dünya hayatımızdan ibarettir;
ölürüz ve yaşarız,
biz diriltilecekler değiliz.»
38- «O ise, yalnızca bir insandır,
Allah'a karşı yalan uydurmaktadır, bizler de
ona inanacak değiliz.»
39- (Peygamber)
Dedi ki:
«Rabbim, beni yalanlamalarına karşı bana
yardım et.»
40- (Allah)
Dedi ki: «Az
bir süre (bekle).
Onlar
gerçekten pişman
olacaklar.»
41- Derken, hak (ettikleri cezaya karşılık)
olmak
üzere, o
korkunç çığlık onları yakalayıverdi. Böylece onları bir süprüntü
kılıverdik. Zulmeden kavim için (Allah'ın
rahmetinden) uzaklık olsun!
42- Sonra onların ardından başka nesiller var
ettik.
43- Ümmetlerden hiç biri, kendisine
tespit edilmiş ecelinden öne geçemez ve geri kalamaz.
44- Sonra birbiri peşinden
peygamberlerimizi gönderdik. Her ümmete peygamberi geldikçe onu yalancı
saydılar. Onları birbiri peşinden yok edip hepsini birer destan kıldık.
İnanmayan millet, rahmetten ırak
olsun!
45- Sonra Musa ve kardeşi Harun'u ayetlerimizle ve apaçık bir delille
gönderdik.
46- Firavun'a ve ileri gelen
çevresine (gönderdik), fakat onlar büyüklendiler. Onlar
zaten ululuk taslayan bir
topluluktu.
47- «Kavimleri (İsrail oğulları)
bize ibadet (kölelik) ederken, bizim gibi iki beşere
mi inanalım?» dediler.
48- Böylece onları yalanladılar ve yıkıma uğrayanlardan oldular.
49- Şüphesiz biz, belki onlar
hidayete erer diye Musa'ya kitabı
verdik.
50- Biz, Meryem'in oğlunu ve
annesini bir ayet
kıldık ve ikisini barınmaya elverişli ve akarsuyu olan bir
tepede yerleştirdik.
51- Ey peygamberler! Güzel ve temiz olan şeylerden yiyin ve salih amellerde bulunun; çünkü gerçekten ben yapmakta olduklarınızı
biliyorum.
52- İşte sizin ümmetiniz bir tek
olan ümmettir ve ben de sizin Rabbinizim; öyleyse benden korkup
sakının.
53- Ne var ki insanlar kendi
aralarındaki
işlerini (dinlerini)
parça parça böldüler. Her gurup kendilerinde
bulunan (dinleri)
ile ferahlayıp
sevinmektedir.
54- Artık sen onları, belli bir
süreye kadar kendi gafletleri içinde bırak.
55- Onlara mal ve çocuklarla yardım
ettiğimizi mi
sanıyorlar?
56- Onlara hayırlar sağlamaya mı
koşuyoruz? Hayır,
onlar farkında değiller.
57- Gerçekten Rablerine olan
haşyetlerinden dolayı
korkanlar.
58- Rablerinin ayetlerine iman
edenler.
59- Rablerine ortak
koşmayanlar.
60- Ve gerçekten Rablerine
dönecekler diye, vermekte olduklarını
kalpleri ürpererek verenler.
61- İşte onlar, hayırlarda
yarışmaktadırlar
ve onlar bundan dolayı öne geçmektedirler.
62- Hiç kimseye güç yetireceğinden
fazlasını yüklemeyiz; elimizde hakkı söylemekte olan bir kitap vardır ve onlar hiç
bir haksızlığa uğratılmazlar.
63- Hayır, onların kalpleri bundan
dolayı bir gaflet
içindedir. Üstelik onların, bunun dışında da yapmakta
oldukları
(birtakım
şeyler) vardır;
onlar bu işleri yapar
dururlar.
64- Nihayet onların refahtan şımaran
önde gelenlerini azap ile yakalayıverdi-ğimiz zaman, onlar hemen feryadı
basarlar.
65- Bugün feryadı basmayın, çünkü
siz bizden yardım göremezsiniz.
66- Gerçekten benim ayetlerim size
okunmaktaydı, fakat siz topuklarınız üzerinde geri
dönüyordunuz.
67- Buna (ayetlerime)
karşı büyüklük
taslayarak, gece
vakti de hezeyanlar savururdunuz.
68- Onlar, yine de o sözü
(Kur'an'ı) gereği gibi düşünmediler mi,
yoksa onlara
geçmişteki babalarına gelmeyen bir şey mi
geldi?
69- Ya da kendi peygamberlerini
tanımadılar mı ki, şimdi onu inkâr etmektedirler?
70- Yahut Onda bir delilik var mı
demektedirler?
Hayır, o, onlara hak ile gelmiş bulunmaktadır ve onların çoğu zaten haktan
hoşlanmazlar.
71- Eğer hak, onların hevalarına uyacak olsaydı hiç tartışmasız, gökler, yer
ve bunların içinde olan herkes (ve
her şey) bozulmaya uğrardı. Hayır,
biz onlara
zikirlerini (uyarıcı
Kur'an'ı) getirmiş bulunmaktayız, fakat onlar kendi
zikirlerinden yüz çevirmektedirler.
72- Yoksa sen onlardan ücret mi istiyorsun. Oysa Rabbinin
ücreti (dünya ve ahiret armağanı) daha hayırlıdır.
O, rızık verenlerin en hayırlısıdır.
73- Gerçekten sen onları dosdoğru
olan bir yola
çağırmaktasın.
74- Ancak ahirete inanmayanlar, şüphesiz yoldan sapmakta olanlardır.
75- Eğer onlara merhamet eder ve
onlara dokunan
zararı gideriverirsek, yine de tuğyanları içinde şaşkınca dolaşmalarını
sürdürürler.
76- Şüphesiz biz onları
(önce
hafif bir) azapla yakalayıverdik, fakat yine de
Rablerine boyun eğmediler ve yalvarıp
yakarmadılar.
77- Sonunda üzerlerine azabı
şiddetli olan bir kapı açtığımızda, onlar bunun içinde şaşkına dönüp umutlarını kaybettiler.
78- O, sizin için kulakları, gözleri
ve gönülleri var
edendir; ne kadar da az şükrediyorsunuz!
79- O, sizi yeryüzünde yaratıp
türetendir ve hepiniz yalnızca O'na
(döndürülüp)
toplanacaksınız.
80- O, yaşatan ve öldürendir; gece
ile gündüzün birbiri ardından gitmesi de
O'na aittir. Yine de aklınızı
kullanmayacak mısınız?
81- Hayır! Onlar, geçmiştekilerin söylediklerinin benzerini
söylediler.
82- Dediler ki: öldüğümüz, bir toprak ve bir kemik olduğumuz zaman, biz
mutlaka diriltilmiş olacak
mıyız?»
83- «Şüphesiz bu tehdit, bize de ve
bizden önceki babalarımıza da yapılmıştı; bu, geçmişlerin uydurma
masallarından başka bir şey
değildir.»
84- De ki: «Eğer biliyorsanız
(söyleyin
bakayım),
«Yeryüzü ve
onun içinde olanlar
kimindir?»
85- «Allah'ındır» diyecekler. De ki: «Yine de uyanıp kendinize
gelmeyecek misiniz?»
86- De ki: «Yedi göğün Rabbi ve
büyük egemenlik
tahtının Rabbi kimdir?»
87- «Allah'ındır» diyecekler. De ki: «Yine de korkup
sakınmayacak mısınız?»
88- De ki: «Eğer biliyorsanız
(söyleyin
bakayım), «Her
şeyin hükümranlığı elinde olan, barındıran fakat himayeye
muhtaç olmayan
kimdir?»
89- «(Bütün
bunlar) Allah'ındır» diyecekler. De ki: «Öyleyse nasıl
oluyor da siz böyle
büyüleniyorsunuz?»
90- Hayır, biz onlara hakkı getirdik, ancak onlar gerçekten
yalancıdırlar.
91- Allah,
hiç bir çocuk edinmemiştir ve O'nunla birlikte hiç bir
ilah yoktur; eğer olsaydı, her bir ilah elbette kendi yarattığını yönetip
götürürdü ve (ilahların) bir kısmına
karşı üstünlük sağlardı. Allah, onların
nitelendirdiği şeylerden yücedir.
92- O görünmeyeni de görüneni de bilendir; onların ortak
koştuklarından yücedir.
93- De ki: «Rabbim! Eğer onlara vaat edileni bana mutlaka
göstereceksen...»
94- «Rabbim! Bu durumda beni zulmeden kavmin içinde
bırakma.»
95- Şüphesiz biz, onları tehdit ettiğimiz şeyi şüphesiz
sana gösterme gücüne sahibiz.
96- Kötülüğü en güzel olanla uzaklaştır; biz, onların
nitelendirdiği şeyleri en iyi bileniz.
97- Ve de ki: «Rabbim! Şeytanın kışkırtmalarından sana
sığınırım.»
98- Ve onların benim yanımda bulunmalarından da sana
sığınırım Rabbim!
99- Sonunda, onlardan birine ölüm geldiği zaman der ki:
«Rabbim! Beni geri çevirin!»
100- «Böylece belki geride bıraktığım dünyada salih amellerde bulunurum.» Asla, gerçekten bu yalnızca bir
sözdür, bunu da kendisi söylemektedir. Onların önlerinde, diriltilip
kaldırılacakları güne kadar bir berzah vardır.
101-Böylece Sur'a üfürüldüğü zaman artık o gün aralarında
soylar (akrabalık bağları)
yoktur ve (soy soplarını artık)
soruşturmazlar.
(Menakib-u İbn-i Meğazili s.109'da yer alan bir rivayete göre Ömer bin Hattab Hz. Resulullah'ın şöyle
buyurduğunu naklediyor: «Kıyamet günü bütün akrabalık bağları kesilir, ancak
benim nesebim kalır ve Ali bin Ebi Talib benim nesebimdendir. Kim Ali'yi severse ancak beni
sevmiştir, kim ona buğz ederse bana buğz etmiştir.»)
102-
Artık kimin tartısı ağır
basarsa, işte onlar, kurtuluşa erenlerin ta kendileridir.
103-
Kimin de tartısı hafif
gelirse, işte onlar da kendi nefislerini hüsrana uğratanlar, cehennemde de ebedi
olarak kalacak olanlardır.
104-
Ateş, onların yüzlerini
yalayarak yakar da onun içinde onlar, (etleri sıyrılmış olarak)
dişleri sırıtıp duranlardır.
105-
Ayetlerim size
okunuyorken, yalanlayanlar sizler değil miydiniz?
106-
Dediler ki: «Rabbimiz!
Azgınlığımız bize karşı üstün geldi ve biz sapan bir topluluk idik.»
107-
«Rabbimiz! Bizi
(ateşin) içinden çıkar,
eğer yine (inkâra) dönersek, artık gerçekten zalimler oluruz.»
108-
Der ki: «Uzak durun ve
benimle söyleşmeyin.»
109-
Çünkü gerçekten benim
kullarımdan bir grup, «Rabbimiz, iman ettik, sen artık bizi bağışla ve bize
merhamet et, sen merhamet edenlerin en hayırlısısın» derlerdi de...
110- «Siz onları alay konusu edinmiştiniz; Sonunda (bu
mü’minler, alaylarınız sebebiyle) size
benim zikrimi unutturdular ve siz
onlara gülüp duruyordunuz.»
111- «Bugün ben, gerçekten onların sabretmelerinin
karşılığını verdim. Şüphesiz onlar, kurtuluşa
erenlerdir.»
112- Der ki: «Yıl sayısı olarak yeryüzünde ne kadar
kaldınız?»
113- Derler ki: «Bir gün ya da bir günün birazı kadar kaldık,
(eğer
hata ediyorsak) sayanlara
sor.»
114- (Allah) «Yalnızca az (bir zaman) kaldınız, gerçekten siz (bunu dünyada iken)
bir bilseydiniz!»
der.
115- «Bizim, sizi boş bir amaç uğruna yarattığımızı ve sizin
gerçekten bize döndürülüp getirilmeyeceğinizi mi
sanmıştınız?»
116- Hak mülk sahibi olan Allah (boş amaç uğruna yaratmaktan) pek
yücedir. Ondan
başka ilah yoktur. Yüce olan egemenlik
tahtının Rabbidir.
117- Her kim Allah ile
birlikte başka bir ilah olduğunu iddia ederse, onun bu hususta hiçbir delili
yoktur ve onun hesabı Rabbinin katında görülecektir ancak! Şüphesiz küfre
sapanlar kurtuluşa eremezler!
118- Ve de ki: «Rabbim, bağışla ve merhamet et, sen merhamet
edenlerin en hayırlısısın!»
